เลือกคีมอย่างไร ให้ถูกกับงาน สรุปประเภทคีม และการใช้งานพื้นฐานที่ควรรู้

เครื่องมือช่างพื้นฐานอีกชนิด ที่เชื่อแน่ว่า หากพูด หรือกล่าวถึงคงไม่มีใคร หรือน้อยคนมากที่จะไม่รู้จัก “คีม” และคีมยังเป็นเครื่องมือช่างที่มีหลากหลายประเภท และรูปทรงมากเป็นพิเศษ ทั้งนี้ คีมบางประเภท ยังเหมาะเป็นเครื่องมือช่างพื้นฐาน ที่ต้องมีติดไว้ประจำบ้าน เนื่องจากงานซ่อมแซ่ม หรือต่อเติม ที่เกี่ยวข้องกับบ้านหลายงาน จำเป็นต้องใช้คีมในการทำงาน เช่น งานสายไฟ งานประปา หรืองานท่อน้ำ รวมไปถึง ผู้ที่ชื่นชอบ และหลงใหลการประดิษฐ์สิ่งของ สำหรับใช้เอง

เฮียบฮกออนไลน์ ขอนำเสนอความรู้ที่เกี่ยวข้องกับคีม (ประเภทของคีมที่นิยมใช้งานมากที่สุด ซึ่งมีเยอะมาก) และขอเสนอให้ “คีม” เป็นหนึ่งในเครื่องมือช่างพื้นฐานที่ต้องมีติดประจำบ้าน รวมถึงคำแนะนำประเภทของคีมที่ควรมีติดบ้าน และการเลือกใช้คีมให้เหมาะกับงานที่ต้องการ

คีม เครื่องมือช่างพื้นฐาน ที่ต้องมีติดบ้าน มีอะไรบ้าง

คีม (Pliers) คือ เครื่องมือช่างพื้นฐานชนิดหนึ่ง มีลักษณะรูปทรงคล้ายกรรไกร เพราะมี 2 ขาเหมือนกัน (แต่คีมจะมีขนาดใหญ่ และหนากว่ามาก ด้ามจับคีมจะไม่มีห่วง หรือรูขนาดใหญ่สำหรับสอดนิ้ว สำหรับเกี่ยวกับด้ามจับกรรไกรในการใช้งาน) ถูกผลิตมา เพื่อตัด จับ ปอก ถ่าง เจาะ ถอด ย้ำ ดัด งอ หรือมัดกับชิ้นงานต่างๆ ที่ไม่แข็งแรง ทั้งขนาดเล็ก และขนาดใหญ่ เช่น งานไฟฟ้า หรือสายไฟ ลวด โลหะแผ่น ท่อขนาดเล็ก งานอิเล็กทรอนิกส์ หรืองานรถยนต์ เป็นต้น นอกจากนี้ คีมยังมีหลากหลายหน้าตา และประเภทตามวัตถุประสงค์ของการใช้งาน

โดยทั่วไป คีมมาตรฐานจะประกอบด้วย 5 ส่วน ได้แก่ ปากจับ ปากคีม ตัวตัด หมุดยึด และด้ามจับ สำหรับปากคีม (Jaws) จะอยู่ตรงส่วนปลายของคีม และเป็นส่วนเดียวกับปากจับ ทำหน้าที่ประคอง ปากจับ (Pipe Grips) โดยส่วนใหญ่ปากจับของคีม จะเป็นรอยหยัก และโค้ง สำหรับบีบ และจับชิ้นงานทรงกลม ตัวตัด (Cutters) มีลักษณะคม ทำหน้าที่สำหรับตัด เมื่อหนีบชิ้นงานเรียบร้อยแล้วกด ตัวตัดจะทำให้ชิ้นส่วนขาดจากกัน หมุดยึด (Fulcrum หรือ Pivot Point) ทำหน้าที่ยึดชิ้นส่วนของคีมเข้าด้วยกัน และยังเสริมแรงให้คีมในการบีบ และด้ามจับ (Handles) สำหรับถือ หรือจับคีมให้ติดกับมือ ขณะใช้งาน ซึ่งด้ามจับของคีมแต่ละประเภท จะแตกต่างกันออกไป อาจเป็นทรงตรง หรือโค้งหรือหุ้มยาง

ความเป็นมาของคีม

เช่นเดียวกับเครื่องมือช่างชนิดอื่นๆ ที่ไม่มีใครทราบแน่ชัดว่า ใครเป็นผู้ประดิษฐ์ หรือคิดค้นคีมเป็นคนแรก แต่เป็นเครื่องมือที่มีการใช้งานมาเป็นเวลายาวนาน เชื่อกันว่า คีมถูกใช้มาตั้งแต่สมัยยุคสัมฤทธิ์ หรือสำริด (Bronze Age) แต่มีรูปลักษณ์เช่นเดียวกับคีมในยุคปัจจุบัน และถูกนำมาใช้งานอย่างแพร่หลาย ตั้งแต่ช่วงจักรวรรดิโรมัน (the Roman Empire) ซึ่งในยุคนั้นยังเชื่อกันว่า คีมเป็นเพียงอุปกรณ์พื้นฐาน ทำหน้าที่เหมือนกับแหนบ (Tongs) หรือก้ามปู (Pincers) ในกระบวนการหลอมเหลว หรือถลุงโลหะ/เหล็ก

และนับจากนั้นเป็นต้นมา คีมก็มีวิวัฒนาการ และถูกปรับเปลี่ยนให้สามารถทำงานได้หลากหลายมากขึ้น เช่น งานที่ต้องการความละเอียด (งานจิวเวอรี่) ไปจนถึงงานที่ต้องใช้กำลัง (งานจับ และงานบิดวัตถุ) เป็นต้น และประเภทของคีม ที่มีความเป็นเครื่องมือช่างพื้นฐานมากที่สุด จะมีอยู่ 3 ประเภท คือ คีมปากขยาย คีมปากแหลม และคีมปากตรง ซึ่งคีมทั้ง 3 ประเภท เป็นคีมสำหรับใช้จับชิ้นงาน หรือวัตถุ (Gripping) เป็นหลัก อย่างไรก็ดี คีมยังมีอีกหลายประเภท และเป็นคีมที่มีหน้าที่เฉพาะสำหรับนำไปใช้งาน

คีม 15 ประเภทที่ต้องรู้จัก และแต่ละประเภท เหมาะกับการใช้งานแบบใดบ้าง

คีมปากขยาย (Slip-Joint Pliers) : เป็นเครื่องมือช่างพื้นฐานอีกประเภทหนึ่ง ที่ปากคีมมีรูปทรงโค้งมน ส่วนด้านในของปากคีมจะเว้า และมีร่องฟัน สำหรับจับชิ้นงาน วัตถุ หรือวัสดุ สามารถปรับขยายให้กว้างขึ้น หรือแคบลงได้ (ปรับที่หมุดยึด) ใช้จับชิ้นงานที่มี ทั้งขนาดเล็ก และขนาดใหญ่ได้ นิยมใช้กับงานท่อประปา งานเครื่องกล และเครื่องยนต์คีมปากจิ้งจก
คีมปากจิ้งจก (Combination Pliers) : มีอีกชื่อหนึ่ง คือ คีมปากผสม เป็นเครื่องมือช่าง ที่มีคุณสมบัติครบ อยู่ในตัวเดียวแบบอเนกประสงค์ (All in One) เพราะสามารถนำไปใช้จับ ตัด และบีบวัสดุ ชิ้นงานได้เป็นอย่างดี (แนะนำว่า เป็นคีมที่ควรมีติดบ้านเป็นอย่างยิ่ง)
คีมปากตรง (Linesman’s Pliers) : เป็นคีมที่มีกรามขนาดใหญ่ สำหรับตัด และจับโลหะให้โค้งได้อย่างง่าย นิยมใช้กันอย่างมากในงานที่เกี่ยวข้องกับไฟฟ้า หรือยังมีชื่อเรียกอีกอย่างว่า คีมช่างไฟได้ มีคุณสมบัติครบอยู่ในตัวเดียว เพราะมีฟังก์ชันที่ตอบโจทย์การใช้กับงานไฟฟ้า
คีมย้ำ (Crimping Pliers) : เป็นคีมสำหรับย้ำ หรือบีบวัสดุหุ้มสายไฟ สายลวด หรือสายสัญญาณให้เปลี่ยนรูปทรงตามที่ต้องการ เมื่อบีบแล้วตัววัสดุที่หุ้มสายไฟ หรือสายสัญญาณจะห่อตัวติดไปกับตัวสายทันที นิยมใช้ในงานสื่อสาร งานคมนาคม และงานไฟฟ้า คีมย้ำยังมีหลากหลายรูปทรง แต่มีวัตถุประสงค์หลักของการใช้งานเหมือนกันคีมล็อค
คีมล็อค (Locking Pliers) : เป็นเครื่องมือพื้นฐานอีกประเภท ที่มีความอเนกประสงค์มาก อีกหนึ่งประเภท ที่ควรหาไว้ติดบ้าน เป็นคีมที่ใช้สำหรับล็อค หรือจับยึดชิ้นงาน วัตถุไม่ให้หมุน เลื่อน หรือแกว่งตัว สามารถปรับขยาย หรือล็อควัตถุให้หนาแน่นได้ ด้วยการปรับสกรูที่อยู่ปลายด้ามจับ โดยส่วนใหญ่ คีมล็อค จะผลิตจากเหล็ก จึงทำให้มีน้ำหนัก และจับได้อย่างกระชับมือ และมั่นคง เนื่องจากคุณสมบัติที่หลากหลาย สามารถนำไปใช้ได้ทุกอุตสาหกรรม
คีมปากแหลม (Needle Nose Pliers) : เป็นคีมที่มีรูปทรงเฉพาะตัว ปากคีมจะเรียว ยาว และแหลม สำหรับใช้ในงานที่แคบ หรือวัตถุงานมีขนาดเล็ก มีความแม่นยำสูง ใช้ในงานดัด และตัดชิ้นงาน หรือวัสดุต่างๆ ที่ปากคีมยังมีร่องฟัน สำหรับจับวัตถุ หรือชิ้นงานไม่ให้ลื่นไหล คีมปากแหลม มักใช้ในอุตสาหกรรมไฟฟ้า สร้างเครื่องประดับ งานประดิษฐ์ หรืองานอิเล็กทรอนิกส์ และยังเป็นคีมที่ช่างส่วนใหญ่ แนะนำให้หาติดบ้านไว้
คีมปากแบน (Flat Nose Pliers) : หากต้องการจับ และบิดโลหะ หรือสายไฟได้อย่างมั่นคง ให้เลือกใช้คีมปากแบน เป็นอีกหนึ่งเครื่องมือช่าง ที่นิยมใช้กับงานไฟฟ้า
คีมปากจรเข้ หรือคีมปากรวม : เป็นคีมที่มีคุณสมบัติ All In One กล่าวคือ คีมปากจระเข้ เป็นคีมที่สามารถนำไปใช้งานได้อย่างหลากหลาย เช่น จับวัตถุ หรือชิ้นงาน และตัดชิ้นงาน ปากด้านในคีม มีร่องฟันที่ช่วยในการจับวัตถุ หรือชิ้นงานให้อยู่นิ่ง นิยมใช้ตัดลวด หรือสายไปกรรไกรตัดเหล็ก
คีมตัดเหล็ก (Bolt Cutters) : เป็นคีมที่ถูกผลิตขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เฉพาะในการใช้งาน คือ เป็นคีมที่เหมาะ สำหรับการตัดเหล็ก โซ่ และกุญแจ เพราะมีลักษณะเหมือนกรรไกร จึงมีหลายคนเรียกคีมประเภทนี้ กรรไกรตัดเหล็ก ด้วยคุณสมบัติที่มีด้ามจับยาว จะช่วยส่งแรงกดได้สูงขึ้น อย่างไรก็ดี ผู้ใช้คีมตัดเหล็ก อาจต้องใช้ทั้งสองมือกด เพื่อดันตัวปากคีมให้ตัดวัสดุเหล็กให้ขาดคีมปอกสาย
คีมปอกสาย (Wire Strippers) : เป็นเครื่องมือช่างอีกประเภท ที่ใช้สำหรับลอก และปอกสายพลาสติกหุ้มสายไฟ หรือสายทองแดงที่เป็นฉนวนหุ้ม หลังจากลอก และปอกฉนวนหุ้มเรียบร้อยแล้ว จะนำลวดของแต่ละสายไฟที่ต้องการ มาต่อเชื่อมเข้าด้วยกัน ซึ่งคีมปอกสาย จะตัดสายหุ้ม แต่จะตัดไม่ถึงสายไฟที่อยู่ภายใน หรือตัดเฉพาะฉนวนหุ้มเท่านั้น เป็นคีมที่ช่างไฟฟ้านิยมใช้กันเป็นอย่างมาก คีมปอกสายมีหลายรูปทรง ตามแต่ที่ผู้ผลิตจะผลิตออกมา
คีมย้ำ (ลูก) รีเวท (Riveter Pliers) : เป็นคีมที่ออกแบบมา เพื่อยึดชิ้นส่วนสองชิ้นเข้าด้วยกันให้แน่น ด้วยการตอกจากการสร้างแรงดันภายใน ผ่านการกด และย้ำลูกรีเวท เพียงเสียบลูกรีเวทเข้าในรูตรงปลายคีม เมื่อลูกรีเวทถูกบีบอัดกับตัวหมุดรีเวทจะทำให้ตัวหมุดขยายใหญ่ขึ้น และบีบให้คับ ส่งผลให้ลูกรีเวทแน่น และยึดชิ้นงานเข้าหากันได้ คีมย้ำ (ลูก) รีเวทจะใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องบิน จักรกลหนัก หรือยานยนต์เป็นส่วนใหญ่
คีมผูกลวด หรือคีมปากนกแก้ว (Carpenter Pliers): เป็นเครื่องมือช่างพื้นฐาน มีหน้าที่เฉพาะ สำหรับตัดชิ้นงาน หรือวัตถุ ดึงตะปู และเส้นลวดได้เป็นอย่างดี เนื่องจากปากของคีมประเภทนี้ มีลักษณะคล้ายกับปากของนกแก้ว จึงเรียกว่า คีมปากนกแก้ว เป็นคีมที่ถูกออกแบบมา เพื่อผูก และตัดลวดได้อีกเช่นกัน โดยส่วนมากจะใช้ในงานผูกเหล็กเส้นโครงสร้างคอนกรีตเข้าหากัน ลักษณะการทำงานของคีมประเภทนี้ คือ ผูกลวดไว้ที่ปากคีมแล้วบีบที่ด้ามจับเบาๆ เพื่อหนีบ และบิดลวด หลังจากนั้นให้หมุนคีมผูกลวด เพื่อมัดลวดให้แน่น เมื่อผูกเสร็จแล้ว ใช้คีมตัดตรงบริเวณลวดเหล็ก ที่ต้องการ ด้วยการบีบที่ด้ามจับคีมผูกลวดแรงๆ อย่างไรก็ดี คีมประเภทนี้ไม่สามารถจับวัตถุ หรือชิ้นงานได้
คีมจับอ็อก หรือหัวเชื่อม (Electrode Holder) : เป็นคีมที่ถูกออกแบบมา ให้ใช้กับงานเฉพาะ สำหรับจับลวดเชื่อม ด้วยเครื่องเชื่อมไฟฟ้า การทำงานของคีมจับอ็อก จะต้องต่อสายไฟเข้ากับเครื่องเชื่อมไฟฟ้า และเชื่อมกระแสไฟฟ้าเข้ากับขั้วไฟฟ้า
คีมคอม้า หรือประแจคอม้า (Straight Pipe Wrench) : เป็นเครื่องมือช่างพื้นฐานสำหรับงานประปา ที่ควรมีติดบ้านเป็นอย่างยิ่ง ถูกออกแบบมา สำหรับหมุนวัสดุทรงกลม หรือกระบอก เช่น หมุนท่อเหล็ก ท่อพีวีซี และข้อต่อ ตรงบริเวณปากคีมสามารถปรับขยายเข้า หรือออกตามขนาดของวัสดุทรงกระบอก หรือทรงกลมได้เป็นอย่างดี
คีมตัดสาย (Diagonal Pliers) : เป็นคีมตัดชิ้นงาน หรือวัสดุแบบพื้นฐาน ทำงานคล้ายกับกรรไกร ใช้ในการตัดวัสดุเฉพาะ ได้แก่ ลวดที่มีความหนาเป็นพิเศษ ตะปู หรือตัดวัสดุทรงโค้ง วิธีการใช้งาน คือ ต้องออกแรงบีบที่ด้ามจับ เพื่อกดให้ชิ้นงานขาด หรือหลุดแยกออกจากกัน (เป็นคีมคนละประเภทกับคีมปอกสาย)

การดูแล และรักษาคีมให้สามารถใช้งานได้อย่างยาวนาน

สิ่งสำคัญที่สุด ที่จะช่วยยืดอายุการใช้งานของคีม ไม่ว่าจะเป็นคีมประเภทใดก็ตาม ควรเลือกคีมให้ตรงกับประเภทของงานมากที่สุด เพราะในปัจจุบัน คีมแต่ละประเภทถูกออกแบบมา ให้ตรงกับลักษณะของงานแต่ละชนิด ดังนั้น ควรศึกษาข้อมูล และประเภทของคีม ก่อนการใช้งานอยู่เสมอ ตัวอย่างเช่น คีมปากนกแก้ว ที่ไม่สามารถนำมาใช้จับชิ้นงานได้ หากต้องการลอก และปอกสายหุ้มไฟฟ้า หรือสายสื่อสาร ให้ใช้คีมปอกสายโดยเฉพาะ สำหรับชิ้นงาน หรือวัสดุที่มีขนาดใหญ่ ให้ใช้คีมปากขยาย เพราะจะช่วยให้จับชิ้นงานได้อย่างมั่นคง ไม่เคลื่อนที่ไปมา

อย่างไรก็ดี ก่อนการใช้งานคีมทุกครั้ง ต้องสำรวจดูว่า ร่องฟันของคีมอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน หรือไม่ ร่องฟันจะต้องไม่ทื่อ และสึกหรอ หมั่นหยอดน้ำมันที่จุดหมุนของคีม เป็นระยะ ในกรณีที่ไม่ได้ใช้งานคีม หรือต้องการเก็บคีมไว้เป็นระยะเวลานาน ต้องไม่นำคีมไปใช้งานผิดประเภท เช่น ใช้คีมขันสกรู หรือเกลียว เพราะจะทำให้ปากคีมแตก และเสียหายได้ ไม่ใช้คีมแทนค้อน หลังการใช้งานคีมเสร็จทุกครั้ง ให้ทำความสะอาด และหยอดน้ำมัน และเก็บในกล่อง หรือที่เก็บที่เหมาะต่อการเก็บรักษาคีม

สรุป

ถึงแม้ว่าคีมที่ขายอยู่ในท้องตลาด จะมีมากมายหลายประเภท และรูปทรง แต่คีมเหล่านั้น เป็นคีมที่ออกแบบมา โดยมีวัตถุประสงค์การใช้งานเฉพาะ ดังนั้น หากต้องการใช้งานคีม ควรเลือกใช้ให้ตรงกับงาน และคีมบางประเภท ยังเป็นเครื่องมือช่างพื้นฐานที่ควรมีติดบ้าน เพราะมีทั้งคุณสมบัติ และคุณประโยชน์ที่ตอบโจทย์กับการใช้งานที่เกี่ยวข้องกับบ้าน หากไม่แน่ใจว่า ควรใช้คีมประเภทไหน ลองสอบถามพนักงานขาย หรือเจ้าหน้าที่

ที่เฮียบฮกออนไลน์ เรามีคีมเครื่องมือช่างพื้นฐาน จำหน่าย ดังนี้

หากไม่แน่ใจ จะเลือกใช้บันไดช่างประเภทใด ที่เหมาะกับการใช้งาน สามารถติดต่อ หรือส่งข้อความหาเฮียบฮกออนไลน์ได้เลยทันที เฮียบฮกออนไลน์ยินดีตอบคำถาม และให้คำปรึกษาเรื่องเครื่องมือช่าง ที่ควรมีไว้ติดบ้าน